Najczęstszy błąd ortograficzny na nagrobkach (i nekrologach).

Na tablicach nagrobnych liczy się absolutnie każdy detal – od estetyki projektu, przez proporcje i liternictwo, aż po poprawność językową. Podczas projektowania minimalistycznych nagrobków zauważam, że jednym z najczęstszych błędów na nagrobkach jest niewłaściwy zapis skrótu „świętej pamięci”. A ten drobny szczegół może wpływać na odbiór całego pomnika, zaburzyć estetykę nagrobka i szacunek, jaki chcemy oddać. Świadczyć to może również o profesjonalizmie lub jego braku ze strony zakładu kamieniarskiego. Zdarzyć się mogą wtedy takie sytuacje jak ta opisana na portalu LPJ, gdzie właścicielka nagrobka pisze: „Jestem trochę przerażona, bo stwierdziłam, że na nagrobku mojego Dziadka kamieniarz wykuł skrót świętej pamięci w postaci Ś.P. Czy powinnam interweniować? Płyta jest z granitu, a więc bardzo droga, a kamieniarz się stawia. Uważa, że to jest napisane dużymi literami, więc kropki powinny być po obu literach.”

Jaka jest poprawna pisownia? 

Jak poprawnie zapisać skrót świętej pamięci czyli która forma skrótu jest poprawna: „Ś.P.”, „ŚP”, „ŚP.”, „Ś.P”? A może jeszcze inna? 

Poprawna forma wg. słownika języka polskiego PWN to zapis: „ŚP.”  

Tylko jedna kropka — na końcu. 

Wynika to z zasady dotyczącej skrótów nazwy wielowyrazowej — reguła ta mówi, że kropkę stawiamy tylko po ostatnim członie podobnie jak w skrótach: „np.”, „itp.”. Dotyczy to ogólnych zasad wyrażeń, w których następne wyrazy rozpoczynają  się od spółgłoski — tak jak w „świętej pamięci”. To istotna wiedza, którą powinniśmy stosować zamawiając nowoczesne nagrobki, ponieważ poprawność zapisu bezpośrednio wpływa na ostateczny wygląd pomnika na cmentarzu i szacunek, który chcemy oddać. 

Wielkie i małe litery na nagrobkach – dlaczego mają znaczenie?

Wiemy już, że stawia się tylko jedną kropkę. W projektowaniu napisów nagrobnych bardzo ważne jest również, czy imię i nazwisko zapisujemy wersalikami (duże litery) czy minuskułą (małe litery).

• Jeśli na nagrobku skrót od słów „świętej pamięci” stanowi początek formy upamiętnienia (lub początek całego zdania), to powinien zaczynać się dużą literą:

Śp. Jan Kowalski

• Idąc dalej, jeśli cały napis jest pisany wersalikami (dużymi literami), co często stosuje się w nowoczesnych pomnikach granitowych, to poprawna zasada pisowni imienia i nazwiska osoby zmarłej wygląda tak:

ŚP. JAN KOWALSKI

Prawidłowe liternictwo to podstawa przy projektowaniu minimalistycznych nagrobków, szczególnie jeśli stawiamy na ponadczasową estetykę i szlachetne materiały.

Wyjątek!

Podstawową formą skrótu „świętej pamięci” jest „ŚP.” Jest jeden przypadek, kiedy dopuszczalne a nawet zalecane jest postawienie kropek po obu literach. Dotyczy to kompozycji, w której między literami „Ś” i „P” znajduje się krzyż †:

• Ś.†p. Jan Kowalski

• Ś.†P. JAN KOWALSKI (jeśli cały napis jest wersalikami)

Forma z krzyżem nie jest już klasycznym skrótem w rozumieniu ortografii (bo litery nie stoją obok siebie), dlatego nie obowiązuje już reguła „jedna kropka na końcu” i stawia się kropkę również po „Ś”. Wersja z jedną kropką jest dopuszczalna:

• Ś†P. JAN KOWALSKI

Zapis z krzyżem częściej spotyka się w klasycznych formach pomników cmentarnych, gdzie jest używany w odniesieniu do osób zmarłych wyznania chrześcijańskiego.

Podsumowanie

✔ Poprawna forma to: ŚP.

✔ Krzyż † między literami → poprawna forma to : Ś.†P. oraz dopuszczalna Ś†P.

✔Wielkość liter „Ś” „ś”  i „P” „p” zależy od tego czy imię i nazwisko piszemy wersalikami (drukowanymi literami),  jak na zdjęciu poniżej, czy minuskułą (małymi literami).

Jeśli projektujesz nagrobek i chcesz uniknąć błędów — mogę pomóc Ci zadbać o wszystkie szczegóły: od typografii po dobór materiałów i kompozycję.